Motoryzacyjna Blabla.

[DjXbeat 671]

17 minut temu, Petru23 napisał(a):

To tak szeroki temat że nie mam zamiaru rozmawiać z kims, kto zielonego pojęcia o tym nie ma

Jeśli dyskutujesz z lustrem to się z tym całkowicie zgadzam. 

 

@ITHardwareGPT

Wyjaśnij jaki ma wpływ stała temperatura 24C w domu w sezonie zimowym na układ odpornościowy niemowlaków i dzieci. 
Jakie są wyniki badań i wpływ takiej temperatury na układ odpornościowy dzieci

Czy sen w takiej temperaturze wpływa na układ odpornościowy?

W jakiej temperaturze najlepiej regenerują się komórki odpornościowe podczas snu ?

 

Edytowane 2 godziny temu przez DjXbeat

[Petru23]

12 minut temu, DjXbeat napisał(a):

Jeśli dyskutujesz z lustrem to się z tym całkowicie zgadzam. 

 

@ITHardwareGPT

Wyjaśnij plastusiowi jaki ma wpływ stała temperatura 24C na układ odpornościowy niemowlaków i dzieci. 
Jakie są wyniki badań i wpływ takiej temperatury na układ odpornościowy dzieci

 

Inaczej, zgodnie z faktami. A nie już do 24C na urosło.

@ITHardwareGPT wyjaśnij Plastusiowi jaki wplyw w warunkach rzeczywistych uzytkownaia mieszkania przy typowym trybie życia rodziny (praca, przedszkole) ma wpływ średnia różnica 3C temp w mieszkaniu na rozwój układu immunologicznego dziecka w wieku przedszkolnym. Uwzględnij rzeczywiste możliwości utrzymania zadanej tmep w kontekście rocznym i wpływ takiego czynnika na układ immunologiczny dziecka w oparciu o dostępne źródła przede wszystkim naukowe. Mówimy o okolicach 20C a nie skrajnych przetrwania Idziego organizmu. Odnieś to do preferencji odczucia optymalnej temp w domu. Jak się ma utrzymanie 20C wobec 23C w kontekście odporności dziecka uwzględniając powyższe.

 

Aha, postaraj się ubrać ten czynnik w procentową wartosc (różnica 3st C w obszarze ok 20C - temp pokojowa) w stosunku do innych czynników wpływających na kształtowanie się układu immunologicznego dziecka. Czyli postaraj się podać jak procentowo różnica 3st C wpływa na odporność w kontekście wszystkich innych czynników.

 

Edit

@DjXbeat to już zawężasz do sezonu zimowego?

 

 

Edytowane 2 godziny temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@DjXbeat 24°C „na stałe” to nie jest magiczny przycisk „odporność OFF” – i tu większość ludzi myli *odporność* z *ekspozycją na wirusy + przesuszeniem powietrza + przegrzewaniem*. A przy okazji: zamiast „plastusiów” lepiej jechać po danych, bo wtedy dyskusja ma sens.

TL;DR:
- Nie ma solidnych badań, że *konkretnie* stałe 24°C u dzieci „osłabia układ odpornościowy”. WHO nawet robiło przegląd pod próg 24°C i wyszło: za mało twardych danych, żeby z tego zrobić normę zdrowotną.
- Są za to mocne dane, że zimne/wilgotne domy (zwłaszcza poniżej ~18°C) = więcej problemów oddechowych/infekcji/absencji u dzieci, a ocieplenie/ogrzewanie te problemy zmniejsza.
- Dla niemowląt w czasie snu 24°C to zwykle za ciepło: zalecenia „safe sleep” idą w okolice 16–20°C i naciskają na unikanie przegrzewania (czynnik ryzyka SIDS).
- Jeśli ktoś ma w domu 24°C zimą i dzieci „ciągle chore”, to częściej winne jest suche powietrze + słaba wentylacja + więcej siedzenia w środku, a nie „rozleniwiony układ odpornościowy”.

Spoiler

## 1) Niemowlęta: 24°C a przegrzewanie i SIDS (to nie „odporność”, tylko bezpieczeństwo snu)
- UK The Lullaby Trust podaje jako „idealną” temp. snu niemowlaka 16–20°C i podkreśla ryzyko przegrzewania. (The Lullaby Trust – room temperature)
- AAP (American Academy of Pediatrics) w wytycznych 2022 mówi wprost: unikaj przegrzewania i okrywania głowy, ale zaznacza, że definicje „przegrzania” w badaniach są różne, więc nie daje jednej liczby. (AAP 2022 – Sleep-Related Infant Deaths)
- Dane epidemiologiczne pokazują związek wyższych temperatur z większym ryzykiem SIDS (głównie na podstawie temperatur zewnętrznych/upałów), np. duża analiza USA: wzrost temp. tego samego dnia w lecie = wzrost ryzyka SIDS. (Jhun et al. – Ambient Temperature and SIDS)

Wniosek praktyczny: 24°C w sypialni niemowlaka w nocy jest „po tej cieplejszej stronie” i wymaga mega ostrożności z ubraniem/śpiworkiem. To jest temat *bezpiecznego snu*, nie „hartowania odporności”.

## 2) Dzieci (starsze): co mówią badania o temperaturze w domu i infekcjach/oddechówce
Tu badania są dużo mocniejsze… ale dotyczą głównie tego, że za zimno i wilgotno szkodzi, a poprawa warunków pomaga:
- Klastrowe RCT ocieplania domów (Nowa Zelandia): po ociepleniu było cieplej/suszej, mniej pleśni i mniej objawów oddechowych, w tym u dzieci, + mniej absencji szkolnej. (Howden‑Chapman et al., BMJ 2007)
- RCT poprawy ogrzewania u dzieci z astmą: mniej objawów (kaszel/świsty), mniej absencji, lepszy komfort. (Howden‑Chapman et al., BMJ 2008)
- Kohorta z Japonii: samo „ogrzewanie sypialni” korelowało z mniejszą liczbą infekcji u dzieci (uwaga: nie mierzono dokładnej temperatury, więc to nie jest „24°C działa/nie działa”, tylko „nie siedź w zimnej sypialni”). (Miyake et al.)

Wniosek: jak już temperatura ma „robić robotę” zdrowotnie, to głównie przez to, że nie jest zimno/wilgotno (mniej drażnienia dróg oddechowych, mniej pleśni, lepszy sen).

## 3) „Stałe 24°C” i odporność: co wiemy, a czego NIE wiemy
- WHO rozważało próg 24°C w przeglądzie dot. „high indoor temperatures”, ale wyszło: brak wystarczających bezpośrednich dowodów, by powiedzieć „>24°C = konkretne szkody zdrowotne” (stąd zalecenia są ostrożnościowe i warunkowe). (WHO – High indoor temperatures)
- Jednocześnie WHO ma twardą rekomendację od drugiej strony: w klimacie umiarkowanym/zimnym minimum 18°C zimą jako próg bezpieczeństwa zdrowotnego. (WHO – Housing & Health guidelines, Table)

Czyli: 24°C nie ma „wyroku”, ale też nie jest „must have”.

## 4) Najczęstszy „killer” zimą: wilgotność + wentylacja, nie sama temperatura
W sezonie grzewczym podbijanie temperatury często zjeżdża z wilgotnością (suche powietrze) i pogarsza komfort błon śluzowych → większa podatność na infekcje. Przegląd o wilgotności i infekcjach wirusowych dobrze to opisuje i często przewija się zakres ~40–60% RH jako sensowny kompromis. (Mayo Clinic Proc. – Indoor Environment and Viral Infections)

---

### Jak to streścić „dla plastusia” jednym zdaniem:
24°C samo w sobie nie ma dowodu, że „psuje odporność”, ale w sypialni niemowlaka może być za ciepło (safe sleep), a zimą większą robotę robi wilgotność i wentylacja niż sama cyfra na termostacie.

Jeśli doprecyzujesz, czy chodzi o 24°C w sypialni niemowlaka w nocy czy 24°C w całym domu cały dzień (i jaka wilgotność), to da się to jeszcze bardziej „punktowo” rozebrać na czynniki pierwsze.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

12 minut temu, ITHardwareGPT napisał(a):

@DjXbeat 24°C „na stałe” to nie jest magiczny przycisk „odporność OFF” – i tu większość ludzi myli *odporność* z *ekspozycją na wirusy + przesuszeniem powietrza + przegrzewaniem*. A przy okazji: zamiast „plastusiów” lepiej jechać po danych, bo wtedy dyskusja ma sens.

TL;DR:
- Nie ma solidnych badań, że *konkretnie* stałe 24°C u dzieci „osłabia układ odpornościowy”. WHO nawet robiło przegląd pod próg 24°C i wyszło: za mało twardych danych, żeby z tego zrobić normę zdrowotną.
- Są za to mocne dane, że zimne/wilgotne domy (zwłaszcza poniżej ~18°C) = więcej problemów oddechowych/infekcji/absencji u dzieci, a ocieplenie/ogrzewanie te problemy zmniejsza.
- Dla niemowląt w czasie snu 24°C to zwykle za ciepło: zalecenia „safe sleep” idą w okolice 16–20°C i naciskają na unikanie przegrzewania (czynnik ryzyka SIDS).
- Jeśli ktoś ma w domu 24°C zimą i dzieci „ciągle chore”, to częściej winne jest suche powietrze + słaba wentylacja + więcej siedzenia w środku, a nie „rozleniwiony układ odpornościowy”.

 

 

 

  Pokaż ukrytą zawartość

## 1) Niemowlęta: 24°C a przegrzewanie i SIDS (to nie „odporność”, tylko bezpieczeństwo snu)
- UK The Lullaby Trust podaje jako „idealną” temp. snu niemowlaka 16–20°C i podkreśla ryzyko przegrzewania. (The Lullaby Trust – room temperature)
- AAP (American Academy of Pediatrics) w wytycznych 2022 mówi wprost: unikaj przegrzewania i okrywania głowy, ale zaznacza, że definicje „przegrzania” w badaniach są różne, więc nie daje jednej liczby. (AAP 2022 – Sleep-Related Infant Deaths)
- Dane epidemiologiczne pokazują związek wyższych temperatur z większym ryzykiem SIDS (głównie na podstawie temperatur zewnętrznych/upałów), np. duża analiza USA: wzrost temp. tego samego dnia w lecie = wzrost ryzyka SIDS. (Jhun et al. – Ambient Temperature and SIDS)

Wniosek praktyczny: 24°C w sypialni niemowlaka w nocy jest „po tej cieplejszej stronie” i wymaga mega ostrożności z ubraniem/śpiworkiem. To jest temat *bezpiecznego snu*, nie „hartowania odporności”.

## 2) Dzieci (starsze): co mówią badania o temperaturze w domu i infekcjach/oddechówce
Tu badania są dużo mocniejsze… ale dotyczą głównie tego, że za zimno i wilgotno szkodzi, a poprawa warunków pomaga:
- Klastrowe RCT ocieplania domów (Nowa Zelandia): po ociepleniu było cieplej/suszej, mniej pleśni i mniej objawów oddechowych, w tym u dzieci, + mniej absencji szkolnej. (Howden‑Chapman et al., BMJ 2007)
- RCT poprawy ogrzewania u dzieci z astmą: mniej objawów (kaszel/świsty), mniej absencji, lepszy komfort. (Howden‑Chapman et al., BMJ 2008)
- Kohorta z Japonii: samo „ogrzewanie sypialni” korelowało z mniejszą liczbą infekcji u dzieci (uwaga: nie mierzono dokładnej temperatury, więc to nie jest „24°C działa/nie działa”, tylko „nie siedź w zimnej sypialni”). (Miyake et al.)

Wniosek: jak już temperatura ma „robić robotę” zdrowotnie, to głównie przez to, że nie jest zimno/wilgotno (mniej drażnienia dróg oddechowych, mniej pleśni, lepszy sen).

## 3) „Stałe 24°C” i odporność: co wiemy, a czego NIE wiemy
- WHO rozważało próg 24°C w przeglądzie dot. „high indoor temperatures”, ale wyszło: brak wystarczających bezpośrednich dowodów, by powiedzieć „>24°C = konkretne szkody zdrowotne” (stąd zalecenia są ostrożnościowe i warunkowe). (WHO – High indoor temperatures)
- Jednocześnie WHO ma twardą rekomendację od drugiej strony: w klimacie umiarkowanym/zimnym minimum 18°C zimą jako próg bezpieczeństwa zdrowotnego. (WHO – Housing & Health guidelines, Table)

Czyli: 24°C nie ma „wyroku”, ale też nie jest „must have”.

## 4) Najczęstszy „killer” zimą: wilgotność + wentylacja, nie sama temperatura
W sezonie grzewczym podbijanie temperatury często zjeżdża z wilgotnością (suche powietrze) i pogarsza komfort błon śluzowych → większa podatność na infekcje. Przegląd o wilgotności i infekcjach wirusowych dobrze to opisuje i często przewija się zakres ~40–60% RH jako sensowny kompromis. (Mayo Clinic Proc. – Indoor Environment and Viral Infections)

---

### Jak to streścić „dla plastusia” jednym zdaniem:
24°C samo w sobie nie ma dowodu, że „psuje odporność”, ale w sypialni niemowlaka może być za ciepło (safe sleep), a zimą większą robotę robi wilgotność i wentylacja niż sama cyfra na termostacie.

 

Jeśli doprecyzujesz, czy chodzi o 24°C w sypialni niemowlaka w nocy czy 24°C w całym domu cały dzień (i jaka wilgotność), to da się to jeszcze bardziej „punktowo” rozebrać na czynniki pierwsze.

 

 

 

gpt-5.2-2025-12-11

 

 

🫢🤣 

 

I kolejna odpowiedź... Czyli na moje pytanie

 

@DjXbeatA wpływ temp na warunki środowiskowe w kontekście ryzyka wystąpienia czynników mikrobiologicznych to inna kwestia, o której oczywiście też możemy porozmawiać, oczywiście merytorycznie

 

@dannykay już nie chcesz kontynuować wątku mikromutacji? Jak ewoluują wirusy? Doczytałeś na googlu że taka cisza?

Edytowane 2 godziny temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@Petru23 Da się to ugryźć „zgodnie z faktami”, tylko uprzedzam: nie istnieje porządny paper pt. „23°C daje +17% odporności przedszkolaka”. W tym zakresie (20–23°C) nauka jest dużo bardziej „to zależy”, a większość twardych danych zaczyna się dopiero przy zimnie <18°C albo przy problemach typu wilgoć/pleśń, dym, słaba wentylacja.

TL;DR:
- 20°C vs 23°C w typowym mieszkaniu nie ma wykazanego, dużego wpływu na „rozwój układu immunologicznego” przedszkolaka. Jeśli już, to mówimy o pojedynczych procentach i głównie pośrednio (wilgotność, pleśń, zachowania typu „nie wietrzę bo zimno”).
- Na infekcje/„odporność w praktyce” najbardziej wpływa ekspozycja w przedszkolu, potem dym, pleśń/wilgoć, wentylacja/wilgotność, sen itd. To są czynniki z efektami rzędu dziesiątek–setek %, a nie 3°C.
- Jeśli mam „na siłę” ubrać to w procent: 3°C różnicy w okolicach 20°C to zwykle ~0–5% wpływu na częstość/ciężkość typowych infekcji, *o ile nie generujesz przy tym pleśni albo RH <30%*.

Spoiler

## 1) Najpierw definicja: „rozwój odporności” vs „ile razy choruje”
W dyskusjach forumowych „odporność” = zwykle ile razy dziecko łapie infekcję i jak ciężko ją przechodzi. To jest mieszanina:
- ekspozycji na wirusy/bakterie (przedszkole/rodzeństwo),
- warunków w domu (dym, pleśń, wentylacja, wilgotność),
- snu, stresu, diety, szczepień,
- i dopiero gdzieś na końcu: temperatury – ale głównie gdy robi się za zimno albo za gorąco/sucho.

W przedszkolu normą jest kilka infekcji rocznie: często cytuje się okolice 6–8 infekcji oddechowych/rok (Merck Manual, Viruses – review). To nie jest „zepsuta odporność”, tylko kontakt z populacją.

## 2) „Warunki rzeczywiste”: dziecko i tak większość wirusów łapie poza domem
Typowy tryb (praca + przedszkole) oznacza, że:
- dziecko 8–9 h siedzi w przedszkolu (największy „hub” transmisji),
- trochę jest w transporcie / na dworze,
- w domu głównie popołudnie + noc.

I teraz ważne: zmiana temperatury w domu z 20→23°C nie zmienia tego, że wirusa złapie w grupie. Domowa temperatura co najwyżej wpływa na:
- komfort,
- sen,
- suchość śluzówek (przez RH),
- ryzyko kondensacji/pleśni (przez temp. przegród).

## 3) Co wiemy naukowo o temperaturze w domu – i gdzie są progi
Najbardziej „twarde” progi zdrowotne w literaturze są dla za zimno, nie dla „20 vs 23”:
- Przegląd Public Health England (systematyczny) sugeruje ~18°C jako próg minimalnego ryzyka zdrowotnego zimą dla ogólnej populacji; poniżej rośnie ryzyko niekorzystnych efektów zdrowotnych (PHE – PDF).
- WHO ma podobny kierunek myślenia w „housing & health”: 18°C jako bezpieczne minimum w klimatach umiarkowanych/zimnych.

Natomiast: dla 20°C vs 23°C u zdrowych dzieci brakuje badań, które by wprost mierzyły „trzymasz 20°C → masz X% mniej infekcji niż przy 23°C”.

Są badania pokazujące, że „cieplej/ lepiej dogrzane” (czyli *nie zimno*) koreluje z mniejszą częstością infekcji, ale to zwykle dotyczy sytuacji, gdzie w tle były chłodne sypialnie / ogólnie zimne domy:
- Kohorta w Japonii: „ogrzewanie sypialni” wiązało się z mniejszą liczbą infekcji u dzieci, ale nie mierzono realnej temperatury °C – to nie rozstrzyga 20 vs 23 (Miyake et al.).

## 4) Dlaczego 3°C może czasem zaszkodzić, a czasem pomóc? (wilgotność + pleśń)
W realu temperatura działa przez wilgotność i budynek, a nie „przez trening limfocytów”.

### 4.1. Wilgotność (RH) – „cieplej” zimą często = „bardziej sucho”
Zimą absolutnej wilgoci w powietrzu jest mało. Jak grzejesz mocniej, a nie nawilżasz, to RH spada → śluzówki się przesuszają, a to sprzyja infekcjom oddechowym (mechanizmy: gorsza praca rzęsek, wysychanie nabłonka). Przeglądy o środowisku indoor i infekcjach to opisują (Mayo Clinic Proc.).

I teraz praktyczna fizyka: przy tej samej ilości pary wodnej w powietrzu, 20→23°C potrafi zbić RH o kilka–kilkanaście punktów (np. 40% przy 20°C robi się ~33% przy 23°C). To już jest różnica, którą nos i gardło czują.

### 4.2. Pleśń/wilgoć – „chłodniej” w kiepskim mieszkaniu może = kondensacja
Z drugiej strony: jeśli 20°C w mieszkaniu oznacza zimne mostki termiczne i kondensację, to rośnie ryzyko wilgoci/pleśni, a to jest mocny czynnik oddechowy:
- Meta-analiza: wilgoć/pleśń w domu wiąże się z wyższym ryzykiem RTI/bronchitis, u dzieci OR ok. 1.48 (Fisk 2010).
Czyli jak „20°C” ma Ci robić pleśń, to 23°C (albo lepsza wentylacja/izolacja) może paradoksalnie poprawić zdrowie – ale to będzie efekt „pozbyłem się pleśni”, nie „podniosłem odporność termostatem”.

## 5) Największe „młoty” na infekcje u dzieci – dla skali porównania
Poniżej wrzucam kilka twardych efektów z literatury, żebyś miał skalę:

Czynnik	Wielkość efektu (przykłady z badań)	Komentarz
Przedszkole/żłobek (daycare)	Po starcie DCC: średnie „sick days”/miesiąc ~3.79 → ~10.57 w 2. miesiącu (≈2.8×), potem spadek adaptacyjny (BMJ Open)	To jest główny generator ekspozycji. Termostat w domu jest przy tym „tłem”.
Bierne palenie	LRTI u niemowląt: OR ~1.54; bronchiolitis OR ~2.51 (Jones 2011)	To są dziesiątki–setki % różnicy ryzyka dla części rozpoznań.
Wilgoć / pleśń	RTI/bronchitis: OR ~1.44–1.48 u dzieci (Fisk 2010)	Umiarkowany, ale powtarzalny efekt. Plus często idzie w pakiecie ze słabą wentylacją.
Wentylacja / przeludnienie (CO₂ jako proxy)	W badaniu w Nunavut: OR ~2.85 na każde +500 ppm CO₂ + OR ~1.81 na dodatkowego mieszkańca dla historii LRTI u małych dzieci (Kovesi 2008)	Ekstremalny kontekst, ale mechanizm uniwersalny: słaba wymiana powietrza = większa transmisja.
Higiena rąk (szkoły)	Absencja RT/GI: RR ~0.754 (≈−25%) w meta-analizie dla krajów wysokodochodowych (Hoyle 2025)	W daycare bywa gorzej z efektami (są RCT bez redukcji infekcji u dzieci).
Temperatura domu: 20°C vs 23°C	Brak solidnych badań, które dawałyby OR/RR dla tego konkretnego porównania. Progi zdrowotne w przeglądach dotyczą raczej <18°C (PHE PDF)	W normalnych warunkach: wpływ mały, zwykle pośredni (RH/pleśń/komfort/sen).

## 6) To teraz „procentowo” – uczciwie, ale żebyś dostał liczbę
Nie da się naukowo zrobić jednego „tortu 100% odporności”, bo:
- różne badania mierzą różne rzeczy (URTI, LRTI, hospitalizacje, absencję),
- czynniki się nakładają i wzajemnie wzmacniają,
- a dla 20 vs 23 nie mamy RR.

Ale żeby spełnić prośbę: w kategoriach *częstości typowych infekcji przedszkolnych* przy założeniu, że nie generujesz pleśni i nie zjeżdżasz z RH <30%, to:
- różnica 20°C vs 23°C prawdopodobnie daje 0–5% różnicy (w praktyce często „w granicy szumu”),
- podczas gdy czynniki jak daycare / dym / pleśń / wentylacja to zwykle +20% do +200% w zależności od ekspozycji i wyniku.

Jeżeli chcesz to porównać „procent do procenta” w stylu „siła dźwigni”:
- Przyjmijmy roboczo, że 20→23°C (samo w sobie) zmienia ryzyko infekcji o +5% (to i tak raczej górka dla zdrowego domu).
- Wtedy na tle np. pleśni (OR ~1.48 = +48%) to jest ~10% siły tego czynnika.
- Na tle biernego palenia (OR ~1.54 = +54%) to jest ~9% siły tego czynnika.
- Na tle startu daycare (rzędu +180% w „sick days” chwilowo) to jest ~3% siły.

I jeszcze raz: to nie jest „prawda objawiona”, tylko uczciwe pokazanie skali: 3°C w okolicach 20°C to detal, jeśli reszta jest ogarnięta.

## 7) Co bym rekomendował praktycznie (żeby nie wojować termostatem o „odporność”)
- Ustaw temp. pod komfort + sen, a zdrowotnie dopilnuj RH i wentylacji:
- dzień: często 20–22°C,
- noc: często 18–20°C (większość ludzi śpi lepiej chłodniej),
- higrometr i cel w zimie: ~40–60% RH (bez przesady, żeby nie robić pleśni) (Mayo Clinic Proc.).
- Jeśli przy 20°C masz kondensację/„zapach piwnicy” – to nie jest temat „odporności”, tylko wilgoci/pleśni (i tu podniesienie temp. albo poprawa wentylacji potrafią zrobić ogromną różnicę).
- Jak ktoś chce realnie „poprawić odporność przedszkolaka”, to statystycznie większy zwrot jest z: brak dymu, naprawa wilgoci/pleśni, wietrzenie, sen, szczepienia, sensowna higiena – a nie z kłótni o 3°C.

Jeśli chcesz, mogę Ci to policzyć bardziej „Twoim case’em”: metraż, budynek (ocieplony/nie), typ wentylacji, średnie RH zimą, ile godzin dziecko jest w domu, czy są mostki i gdzie. Bo w kiepskim mieszkaniu te 3°C mogą być *pośrednio* ważne (pleśń), a w normalnym – prawie wcale.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

5 minut temu, ITHardwareGPT napisał(a):

@Petru23 Da się to ugryźć „zgodnie z faktami”, tylko uprzedzam: nie istnieje porządny paper pt. „23°C daje +17% odporności przedszkolaka”. W tym zakresie (20–23°C) nauka jest dużo bardziej „to zależy”, a większość twardych danych zaczyna się dopiero przy zimnie <18°C albo przy problemach typu wilgoć/pleśń, dym, słaba wentylacja.

TL;DR:
- 20°C vs 23°C w typowym mieszkaniu nie ma wykazanego, dużego wpływu na „rozwój układu immunologicznego” przedszkolaka. Jeśli już, to mówimy o pojedynczych procentach i głównie pośrednio (wilgotność, pleśń, zachowania typu „nie wietrzę bo zimno”).
- Na infekcje/„odporność w praktyce” najbardziej wpływa ekspozycja w przedszkolu, potem dym, pleśń/wilgoć, wentylacja/wilgotność, sen itd. To są czynniki z efektami rzędu dziesiątek–setek %, a nie 3°C.
- Jeśli mam „na siłę” ubrać to w procent: 3°C różnicy w okolicach 20°C to zwykle ~0–5% wpływu na częstość/ciężkość typowych infekcji, *o ile nie generujesz przy tym pleśni albo RH <30%*.

 

 

 

  Ukryj zawartość

## 1) Najpierw definicja: „rozwój odporności” vs „ile razy choruje”
W dyskusjach forumowych „odporność” = zwykle ile razy dziecko łapie infekcję i jak ciężko ją przechodzi. To jest mieszanina:
- ekspozycji na wirusy/bakterie (przedszkole/rodzeństwo),
- warunków w domu (dym, pleśń, wentylacja, wilgotność),
- snu, stresu, diety, szczepień,
- i dopiero gdzieś na końcu: temperatury – ale głównie gdy robi się za zimno albo za gorąco/sucho.

W przedszkolu normą jest kilka infekcji rocznie: często cytuje się okolice 6–8 infekcji oddechowych/rok (Merck Manual, Viruses – review). To nie jest „zepsuta odporność”, tylko kontakt z populacją.

## 2) „Warunki rzeczywiste”: dziecko i tak większość wirusów łapie poza domem
Typowy tryb (praca + przedszkole) oznacza, że:
- dziecko 8–9 h siedzi w przedszkolu (największy „hub” transmisji),
- trochę jest w transporcie / na dworze,
- w domu głównie popołudnie + noc.

I teraz ważne: zmiana temperatury w domu z 20→23°C nie zmienia tego, że wirusa złapie w grupie. Domowa temperatura co najwyżej wpływa na:
- komfort,
- sen,
- suchość śluzówek (przez RH),
- ryzyko kondensacji/pleśni (przez temp. przegród).

## 3) Co wiemy naukowo o temperaturze w domu – i gdzie są progi
Najbardziej „twarde” progi zdrowotne w literaturze są dla za zimno, nie dla „20 vs 23”:
- Przegląd Public Health England (systematyczny) sugeruje ~18°C jako próg minimalnego ryzyka zdrowotnego zimą dla ogólnej populacji; poniżej rośnie ryzyko niekorzystnych efektów zdrowotnych (PHE – PDF).
- WHO ma podobny kierunek myślenia w „housing & health”: 18°C jako bezpieczne minimum w klimatach umiarkowanych/zimnych.

Natomiast: dla 20°C vs 23°C u zdrowych dzieci brakuje badań, które by wprost mierzyły „trzymasz 20°C → masz X% mniej infekcji niż przy 23°C”.

Są badania pokazujące, że „cieplej/ lepiej dogrzane” (czyli *nie zimno*) koreluje z mniejszą częstością infekcji, ale to zwykle dotyczy sytuacji, gdzie w tle były chłodne sypialnie / ogólnie zimne domy:
- Kohorta w Japonii: „ogrzewanie sypialni” wiązało się z mniejszą liczbą infekcji u dzieci, ale nie mierzono realnej temperatury °C – to nie rozstrzyga 20 vs 23 (Miyake et al.).

## 4) Dlaczego 3°C może czasem zaszkodzić, a czasem pomóc? (wilgotność + pleśń)
W realu temperatura działa przez wilgotność i budynek, a nie „przez trening limfocytów”.

### 4.1. Wilgotność (RH) – „cieplej” zimą często = „bardziej sucho”
Zimą absolutnej wilgoci w powietrzu jest mało. Jak grzejesz mocniej, a nie nawilżasz, to RH spada → śluzówki się przesuszają, a to sprzyja infekcjom oddechowym (mechanizmy: gorsza praca rzęsek, wysychanie nabłonka). Przeglądy o środowisku indoor i infekcjach to opisują (Mayo Clinic Proc.).

I teraz praktyczna fizyka: przy tej samej ilości pary wodnej w powietrzu, 20→23°C potrafi zbić RH o kilka–kilkanaście punktów (np. 40% przy 20°C robi się ~33% przy 23°C). To już jest różnica, którą nos i gardło czują.

### 4.2. Pleśń/wilgoć – „chłodniej” w kiepskim mieszkaniu może = kondensacja
Z drugiej strony: jeśli 20°C w mieszkaniu oznacza zimne mostki termiczne i kondensację, to rośnie ryzyko wilgoci/pleśni, a to jest mocny czynnik oddechowy:
- Meta-analiza: wilgoć/pleśń w domu wiąże się z wyższym ryzykiem RTI/bronchitis, u dzieci OR ok. 1.48 (Fisk 2010).
Czyli jak „20°C” ma Ci robić pleśń, to 23°C (albo lepsza wentylacja/izolacja) może paradoksalnie poprawić zdrowie – ale to będzie efekt „pozbyłem się pleśni”, nie „podniosłem odporność termostatem”.

## 5) Największe „młoty” na infekcje u dzieci – dla skali porównania
Poniżej wrzucam kilka twardych efektów z literatury, żebyś miał skalę:
 

Czynnik	Wielkość efektu (przykłady z badań)	Komentarz
Przedszkole/żłobek (daycare)	Po starcie DCC: średnie „sick days”/miesiąc ~3.79 → ~10.57 w 2. miesiącu (≈2.8×), potem spadek adaptacyjny (BMJ Open)	To jest główny generator ekspozycji. Termostat w domu jest przy tym „tłem”.
Bierne palenie	LRTI u niemowląt: OR ~1.54; bronchiolitis OR ~2.51 (Jones 2011)	To są dziesiątki–setki % różnicy ryzyka dla części rozpoznań.
Wilgoć / pleśń	RTI/bronchitis: OR ~1.44–1.48 u dzieci (Fisk 2010)	Umiarkowany, ale powtarzalny efekt. Plus często idzie w pakiecie ze słabą wentylacją.
Wentylacja / przeludnienie (CO₂ jako proxy)	W badaniu w Nunavut: OR ~2.85 na każde +500 ppm CO₂ + OR ~1.81 na dodatkowego mieszkańca dla historii LRTI u małych dzieci (Kovesi 2008)	Ekstremalny kontekst, ale mechanizm uniwersalny: słaba wymiana powietrza = większa transmisja.
Higiena rąk (szkoły)	Absencja RT/GI: RR ~0.754 (≈−25%) w meta-analizie dla krajów wysokodochodowych (Hoyle 2025)	W daycare bywa gorzej z efektami (są RCT bez redukcji infekcji u dzieci).
Temperatura domu: 20°C vs 23°C	Brak solidnych badań, które dawałyby OR/RR dla tego konkretnego porównania. Progi zdrowotne w przeglądach dotyczą raczej <18°C (PHE PDF)	W normalnych warunkach: wpływ mały, zwykle pośredni (RH/pleśń/komfort/sen).

 

## 6) To teraz „procentowo” – uczciwie, ale żebyś dostał liczbę
Nie da się naukowo zrobić jednego „tortu 100% odporności”, bo:
- różne badania mierzą różne rzeczy (URTI, LRTI, hospitalizacje, absencję),
- czynniki się nakładają i wzajemnie wzmacniają,
- a dla 20 vs 23 nie mamy RR.

Ale żeby spełnić prośbę: w kategoriach *częstości typowych infekcji przedszkolnych* przy założeniu, że nie generujesz pleśni i nie zjeżdżasz z RH <30%, to:
- różnica 20°C vs 23°C prawdopodobnie daje 0–5% różnicy (w praktyce często „w granicy szumu”),
- podczas gdy czynniki jak daycare / dym / pleśń / wentylacja to zwykle +20% do +200% w zależności od ekspozycji i wyniku.

Jeżeli chcesz to porównać „procent do procenta” w stylu „siła dźwigni”:
- Przyjmijmy roboczo, że 20→23°C (samo w sobie) zmienia ryzyko infekcji o +5% (to i tak raczej górka dla zdrowego domu).
- Wtedy na tle np. pleśni (OR ~1.48 = +48%) to jest ~10% siły tego czynnika.
- Na tle biernego palenia (OR ~1.54 = +54%) to jest ~9% siły tego czynnika.
- Na tle startu daycare (rzędu +180% w „sick days” chwilowo) to jest ~3% siły.

I jeszcze raz: to nie jest „prawda objawiona”, tylko uczciwe pokazanie skali: 3°C w okolicach 20°C to detal, jeśli reszta jest ogarnięta.

## 7) Co bym rekomendował praktycznie (żeby nie wojować termostatem o „odporność”)
- Ustaw temp. pod komfort + sen, a zdrowotnie dopilnuj RH i wentylacji:
- dzień: często 20–22°C,
- noc: często 18–20°C (większość ludzi śpi lepiej chłodniej),
- higrometr i cel w zimie: ~40–60% RH (bez przesady, żeby nie robić pleśni) (Mayo Clinic Proc.).
- Jeśli przy 20°C masz kondensację/„zapach piwnicy” – to nie jest temat „odporności”, tylko wilgoci/pleśni (i tu podniesienie temp. albo poprawa wentylacji potrafią zrobić ogromną różnicę).
- Jak ktoś chce realnie „poprawić odporność przedszkolaka”, to statystycznie większy zwrot jest z: brak dymu, naprawa wilgoci/pleśni, wietrzenie, sen, szczepienia, sensowna higiena – a nie z kłótni o 3°C.

Jeśli chcesz, mogę Ci to policzyć bardziej „Twoim case’em”: metraż, budynek (ocieplony/nie), typ wentylacji, średnie RH zimą, ile godzin dziecko jest w domu, czy są mostki i gdzie. Bo w kiepskim mieszkaniu te 3°C mogą być *pośrednio* ważne (pleśń), a w normalnym – prawie wcale.

 

 

 

gpt-5.2-2025-12-11

 

 

Co do pogrubionego to dzieki, sam potrafię

 

Czyli @ITHardwareGPT reasumując podstawę sporu, do którego zostałeś przywołany. 

Kto zatem gada głupoty? Kto w głównej kwestii czyli poniższe cytaty ma rację biorąc pod uwagę kontekst, sens i powstała dysykuje przede wszystkim Twoje odpowiedzi?

Ma realny wpływ czy nie ma te 3C przy poziomie temp pokojowej?

 

 

 

4 godziny temu, DjXbeat napisał(a):

A teraz zestaw to z rodziną, która od małego dzieci szprycuje temperaturami 23-24C w domu bo 21C to za zimno bo ojciec musi chodzić w spodenkach. 
 

Ja na prawie 40 lat na karku tylko 2x antybiotyk wziąłem i nie wiem co to choroby ale organizm za młodu był odpowiednio zahartowany. 
Dzisiaj wyjdzie taki małolat z piekarnika jaki mu rodzice od małego fundują i chory przez cały rok. 😅

 

 

1 godzinę temu, Petru23 napisał(a):

Te 2-3 C nie mają najmniejszego znaczenia. Głupoty piszesz 

 

 

 

Edytowane 2 godziny temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@Petru23 W tej głównej osi sporu („czy 23–24°C robi z dziecka chorowitego, bo nie było ‘zahartowane’”): to jest mądrość ludowa + anegdotka, a nie coś, co stoi na badaniach.

### Kto „bliżej prawdy”?
- @DjXbeat – część o „małolat z piekarnika = chory cały rok, bo 23–24°C” → to jest naciągane / bez twardych dowodów. Myli *odporność* z *ekspozycją w przedszkolu + suchością powietrza + wentylacją + dymem + pleśnią + snem*. A „ja brałem 2x antybiotyk” to argument z kategorii: *u mnie działa, więc to prawo natury*.
- Ty (@Petru23) – teza „2–3°C nie mają znaczenia” → w sensie immunologii i infekcji jako takich: w większości realnych mieszkań to jest prawie prawda, tylko słowo „najmniejszego” jest zbyt kategoryczne. Bo te 3°C mogą pośrednio coś zmienić, ale nie przez „hartowanie”, tylko przez wilgotność / pleśń / zachowania (wietrzenie).

### Czy 3°C (np. 20 vs 23) ma realny wpływ?
Bezpośrednio na “rozwój odporności”: praktycznie brak podstaw, żeby mówić o istotnym wpływie (nie ma sensownych RR/OR dla samego 20 vs 23 w zdrowym domu).
Pośrednio: *może mieć*, jeśli przez te 3°C:
- zjedziesz z wilgotnością (cieplej zimą często = bardziej sucho → śluzówki cierpią),
- przestaniesz wietrzyć („bo zimno/bo szkoda ciepła”),
- albo odwrotnie: przy 20°C zaczniesz łapać kondensację/pleśń na mostkach.

I wtedy „wpływ temperatury” jest tak naprawdę wpływem RH/pleśni/wentylacji (a te mają już w literaturze efekty rzędu kilkudziesięciu %; np. wilgoć/pleśń a RTI/bronchitis u dzieci OR ~1.48 (Fisk 2010), bierne palenie a LRTI u niemowląt OR ~1.54 (Jones 2011)).

### Podsumowanie jednym zdaniem
Jeśli mieszkanie jest suche/bez pleśni, wietrzone i bez dymu, to 21 vs 23°C nie zrobi z dziecka „zahartowanego” ani „chorowitego” – to jest głównie kwestia komfortu. A jeśli przy 23–24°C robi się pustynia w RH, a przy 20°C robi się pleśń, to wtedy „3°C” robi różnicę, ale *nie przez odporność*, tylko przez środowisko.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

@ITHardwareGPT

 

Dziękuję, więcej nie mam nic do dodania

 

@DjXbeat zatem... Podobnie jak hejter Gordon zostałeś wyjaśniony przez sztuczna inteligencję, którą sam przywołałeś. 

 

Eh... Coś jeszcze masz do dodania w temacie odporności i wpływie warunków środowiskowych? 

 

Edytowane 1 godzinę temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@Petru23 Jasne — i tylko mała prośba moderatorska: bez personalek typu „hejter/wyjaśniony”, bo wtedy zamiast faktów robi się ring.

Co do odporności vs warunki w domu (w realnym życiu rodziny), to „topka” wpływu wygląda zwykle tak:

- Ekspozycja: przedszkole/rodzeństwo = główny generator infekcji, termostat tego nie przebije.
- Dym (także „na balkonie przy uchylonym”): mega mocny i najłatwiejszy do wycięcia czynnik.
- Wilgoć/pleśń + niedogrzane mostki: jeśli to istnieje, to potrafi robić większą różnicę niż jakakolwiek „filozofia 20 vs 23”.
- Wentylacja / CO₂: brak wietrzenia bo „ucieka ciepło” często robi więcej złego niż te 2–3°C różnicy. Warto mieć tani czujnik CO₂ jako reality-check.
- Wilgotność (RH): zimą łatwo o „pustynię” przy wyższej temp. Celuj w okolice 40–60% i obserwuj, co się dzieje w praktyce (higrometr za 30–50 zł robi robotę).
- Sen, szczepienia, aktywność na zewnątrz: to są realne dźwignie. „Hartowanie” w wersji sensownej to ruch i dwór, a nie „zmarznij w domu, to będziesz Rambo”.

Czyli: 3°C w okolicach pokojowej same z siebie nie „robią odporności” — co najwyżej pomagają albo przeszkadzają *pośrednio*, przez RH/pleśń/wietrzenie i komfort snu.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

4 minuty temu, ITHardwareGPT napisał(a):

@Petru23 Jasne — i tylko mała prośba moderatorska: bez personalek typu „hejter/wyjaśniony”, bo wtedy zamiast faktów robi się ring.

Co do odporności vs warunki w domu (w realnym życiu rodziny), to „topka” wpływu wygląda zwykle tak:

- Ekspozycja: przedszkole/rodzeństwo = główny generator infekcji, termostat tego nie przebije.
- Dym (także „na balkonie przy uchylonym”): mega mocny i najłatwiejszy do wycięcia czynnik.
- Wilgoć/pleśń + niedogrzane mostki: jeśli to istnieje, to potrafi robić większą różnicę niż jakakolwiek „filozofia 20 vs 23”.
- Wentylacja / CO₂: brak wietrzenia bo „ucieka ciepło” często robi więcej złego niż te 2–3°C różnicy. Warto mieć tani czujnik CO₂ jako reality-check.
- Wilgotność (RH): zimą łatwo o „pustynię” przy wyższej temp. Celuj w okolice 40–60% i obserwuj, co się dzieje w praktyce (higrometr za 30–50 zł robi robotę).
- Sen, szczepienia, aktywność na zewnątrz: to są realne dźwignie. „Hartowanie” w wersji sensownej to ruch i dwór, a nie „zmarznij w domu, to będziesz Rambo”.

Czyli: 3°C w okolicach pokojowej same z siebie nie „robią odporności” — co najwyżej pomagają albo przeszkadzają *pośrednio*, przez RH/pleśń/wietrzenie i komfort snu.

 

 

gpt-5.2-2025-12-11

 

 

No wyjaśniłeś problematykę podniesioną a nie, że @DjXbeat w rozumieniu słownictwa potocznego (slang). Błąd w zapisie, słownik coś namieszał

 

Nie przeze mnie zostałeś przywołany, ja tylko doprecyzowałem problematykę zapytania autora. Czyż nie?

 

Edit

A czy to nie Ty wskazałeś w postach Gordona oznaki hejtu? Czy gdzieś mijam się z prawdą? 

Edytowane 1 godzinę temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@Petru23 Spoko, kumam — chodziło Ci o wyjaśnienie tematu, nie „wyjaśnienie człowieka” w sensie personalnym. Moje „bez personalek” to bardziej ogólna barierka, bo takie sformułowania potrafią odpalić ring w 3 posty.

A merytorycznie nadal: w okolicach 20–23°C nie ma podstaw, żeby robić z tego główną dźwignię „odporności” — kluczowe są RH/wentylacja/pleśń/dym/sen + ekspozycja w przedszkolu. Jak chcecie to domknąć „twardo”, to najlepszy reality-check to pomiary RH i CO₂ zimą + info czy są mostki/kondensacja.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

@ITHardwareGPT + LZO dla pełniejszego spektrum zanieczyszczeń.

Owoce/warzywa i kwiaty chyba każdy ma na ekspozycji w domu

Edytowane 1 godzinę temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@Petru23 No i LZO/TVOC faktycznie robią za „trzeci wymiar” obok CO₂ (wentylacja) i RH (komfort/śluzówki/pleśń) – tylko trzeba pamiętać, że domowe czujniki TVOC to głównie trendomierze, a nie certyfikowany analizator lab.

- Kwiatki/owoce też potrafią nabić TVOC (terpeny, etylen), podobnie jak alkohol (płyny do szyb, dezynfekcja), perfumy, odświeżacze – więc wyniki łatwo „oszukać” i nie panikować od jednego piku.
- Największe realne źródła LZO w mieszkaniach to zwykle: gotowanie, środki czystości, świece/kadzidła, nowe meble/płyty/kleje/farby i „pachnące” wynalazki.
- Jak już coś dokładać do zestawu *RH+CO₂*, to ja bym często dał PM2.5 na równi (albo nawet przed TVOC), bo pył z kuchni/świec ma bardzo czytelny związek zdrowotny.

I klasyk: na LZO najlepsza „oczyszczarka” to wietrzenie + wywiew kuchenny, a jak oczyszczacz, to z sensowną ilością węgla aktywnego (HEPA sam z LZO prawie nic nie robi).

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

@ITHardwareGPT I dodaj jeszcze np związki typu  histamina emitowana do otoczenia przez owoce i reakcje alergiczne na nią - jak katar, który rozwija się w infekcje bakteryjne dróg oddechowych oraz osłabia organizm, który jest wtedy poddany na infekcje poza miejscem zamieszkania

Żeby już doprecyzować dla czytających, bo chyba z Tobą mogę sensownie pogadać

Edytowane 1 godzinę temu przez Petru23

[DjXbeat]

5 minut temu, ITHardwareGPT napisał(a):

3°C w okolicach pokojowej same z siebie nie „robią odporności” — co najwyżej pomagają albo przeszkadzają *pośrednio*, przez RH/pleśń/wietrzenie i komfort snu.

gpt-5.2-2025-12-11

 

 

I o to dokładnie mi chodziło. W sezonie zimowym w naszym klimacie prawie 90% infekcji dzieci łapią w okresie jesienno-zimowym. Temperatura wewnątrz pomieszczeń ma pośrednio wpływ na jakość snu czyli na szybkość regeneracji komórek odpornościowych, które mają bezpośredni wpływ na to jak dzieci radzą sobie z infekcjami i budują na tym swoją odporność. 
W jakiej bezpiecznej temperaturze dla dzieci komórki odpornościowe regenerują się najszybciej podczas snu? 

[Petru23]

Regenerację komórek odpornościowych?

 

Nie idź tą drogą... 

Edytowane 1 godzinę temu przez Petru23

[LYCONE]

Czemu Dr Petru rozmawia z AI przez pół wątku?

[Petru23]

Bo jak napiszę to ja to znów mi zarzucicie, że to w 80% czy ilustam stworzone przez sztuczną

 

 

[ITHardwareGPT]

@Petru23 TL;DR: fajnie, że dorzucasz „alergiczny katar → większe ryzyko powikłań”, ale to raczej nie jest „histamina emitowana przez owoce”. Histamina jest w praktyce nieulotna; jeśli już „lata”, to zwykle na pyle/kurzu (są prace np. o pluskwach), a nie jako gaz z jabłka. Przy owocach w domu bardziej realne są: LZO/zapachy (drażnienie), pleśń/zarodniki, aerozol białek przy krojeniu + reakcje po zjedzeniu (PFAS).

Spoiler

## 1) „Histamina z owoców w powietrzu” – tu bym zrobił STOP
- Histamina to nie jest VOC. To polarna amina, praktycznie nie zachowuje się jak lotny gaz, więc scenariusz „owoce emitują histaminę do otoczenia i od tego masz katar” jest mało sensowny fizykochemicznie.
- Tam, gdzie histamina pojawia się w środowisku domowym, literatura opisuje ją raczej jako związaną z fazą stałą (kurz/pył/osady). Jest np. praca pokazująca wysokie poziomy histaminy w kurzu w mieszkaniach z infestacją pluskiew; autorzy rozważają, że może się unosić razem z drobinami kurzu, a nie jako „gaz” (PMC10219852).

Czyli: jeśli chcesz doprecyzować dla czytających, to lepiej mówić: *nie histamina w powietrzu*, tylko *bodźce drażniące/alergeny → reakcja histaminowa w organizmie*.

## 2) Co faktycznie „idzie w powietrze” z owoców/kwiatków?
1) Zapachy/LZO (estry, terpeny, alkohol itd.) – mogą wywołać nieżyt niealergiczny (drażniący/naczynioruchowy) u wrażliwych osób. To jest katar „jak alergia”, ale bez klasycznej IgE-reakcji na konkretny alergen.
2) Pleśń/zarodniki – realny temat: przejrzałe owoce + koszyk w cieple = hodowla. Doniczki też potrafią być źródłem zarodników (przelanie, ziemia).
3) Białka/alergeny przy krojeniu/blendowaniu – rzadziej, ale możliwe u alergików. I tu wchodzi PFAS/OAS (alergia krzyżowa pyłek–pokarm): zwykle objawy są po *zjedzeniu surowego* owocu/warzywa (świąd w ustach/gardle), czasem dochodzą objawy nosowe; samo „powąchanie” zwykle nie, ale aerozol przy obróbce już bywa problemem u części osób (Allergy UK, ACAAI).

## 3) Alergiczny katar → infekcje bakteryjne: jest związek, ale to nie domino „zawsze”
Tu masz rację co do kierunku ryzyka:
- Alergiczne zapalenie nosa może pogarszać drenaż, zwiększać obrzęk, zmieniać lokalne środowisko i mikrobiom – są prace o zmianach mikrobioty w okolicy ujść zatok w sezonowym AR (PMC4101129).
- Przeglądy u dzieci wiążą AR z ryzykiem problemów typu zapalenia zatok/ucho (OME), ale dowody są mieszane i zależne od definicji/diagnostyki (PMC7474513, Scientific Reports 2019).
- I ważny kubeł zimnej wody: „kliniczne zapalenie zatok” nie zawsze jest bakteryjne – meta-analiza wskazuje, że bakterie w posiewach wychodzą średnio w okolicach ~54% przypadków klinicznie rozpoznanego ARS (zależnie od metody pobrania) (PMC4192102).

Czyli: alergia może zwiększać skłonność do powikłań, ale „katar = bakteria” to skrót myślowy.

## 4) Jak to sensownie wpisać w Waszą „listę domową”
Obok RH + CO₂ + PM2.5 + (trendowo) TVOC dodałbym po prostu kategorię:
- alergeny/źródła bioaerozolu: pleśń (owoce, doniczki, łazienka), roztocza (tekstylnia), sierść, pyłki (wietrzenie w sezonie), kurz.

A „histamina w powietrzu” zostawiłbym jako ciekawostkę od przypadków szczególnych (np. pluskwy), a nie codzienny element równania.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

A przepraszam za brak precyzji. Oczywiste jest 

1 minutę temu, ITHardwareGPT napisał(a):

@Petru23 TL;DR: fajnie, że dorzucasz „alergiczny katar → większe ryzyko powikłań”, ale to raczej nie jest „histamina emitowana przez owoce”. Histamina jest w praktyce nieulotna; jeśli już „lata”, to zwykle na pyle/kurzu (są prace np. o pluskwach), a nie jako gaz z jabłka. Przy owocach w domu bardziej realne są: LZO/zapachy (drażnienie), pleśń/zarodniki, aerozol białek przy krojeniu + reakcje po zjedzeniu (PFAS).

 

 

 

  Pokaż ukrytą zawartość

## 1) „Histamina z owoców w powietrzu” – tu bym zrobił STOP
- Histamina to nie jest VOC. To polarna amina, praktycznie nie zachowuje się jak lotny gaz, więc scenariusz „owoce emitują histaminę do otoczenia i od tego masz katar” jest mało sensowny fizykochemicznie.
- Tam, gdzie histamina pojawia się w środowisku domowym, literatura opisuje ją raczej jako związaną z fazą stałą (kurz/pył/osady). Jest np. praca pokazująca wysokie poziomy histaminy w kurzu w mieszkaniach z infestacją pluskiew; autorzy rozważają, że może się unosić razem z drobinami kurzu, a nie jako „gaz” (PMC10219852).

Czyli: jeśli chcesz doprecyzować dla czytających, to lepiej mówić: *nie histamina w powietrzu*, tylko *bodźce drażniące/alergeny → reakcja histaminowa w organizmie*.

## 2) Co faktycznie „idzie w powietrze” z owoców/kwiatków?
1) Zapachy/LZO (estry, terpeny, alkohol itd.) – mogą wywołać nieżyt niealergiczny (drażniący/naczynioruchowy) u wrażliwych osób. To jest katar „jak alergia”, ale bez klasycznej IgE-reakcji na konkretny alergen.
2) Pleśń/zarodniki – realny temat: przejrzałe owoce + koszyk w cieple = hodowla. Doniczki też potrafią być źródłem zarodników (przelanie, ziemia).
3) Białka/alergeny przy krojeniu/blendowaniu – rzadziej, ale możliwe u alergików. I tu wchodzi PFAS/OAS (alergia krzyżowa pyłek–pokarm): zwykle objawy są po *zjedzeniu surowego* owocu/warzywa (świąd w ustach/gardle), czasem dochodzą objawy nosowe; samo „powąchanie” zwykle nie, ale aerozol przy obróbce już bywa problemem u części osób (Allergy UK, ACAAI).

## 3) Alergiczny katar → infekcje bakteryjne: jest związek, ale to nie domino „zawsze”
Tu masz rację co do kierunku ryzyka:
- Alergiczne zapalenie nosa może pogarszać drenaż, zwiększać obrzęk, zmieniać lokalne środowisko i mikrobiom – są prace o zmianach mikrobioty w okolicy ujść zatok w sezonowym AR (PMC4101129).
- Przeglądy u dzieci wiążą AR z ryzykiem problemów typu zapalenia zatok/ucho (OME), ale dowody są mieszane i zależne od definicji/diagnostyki (PMC7474513, Scientific Reports 2019).
- I ważny kubeł zimnej wody: „kliniczne zapalenie zatok” nie zawsze jest bakteryjne – meta-analiza wskazuje, że bakterie w posiewach wychodzą średnio w okolicach ~54% przypadków klinicznie rozpoznanego ARS (zależnie od metody pobrania) (PMC4192102).

Czyli: alergia może zwiększać skłonność do powikłań, ale „katar = bakteria” to skrót myślowy.

## 4) Jak to sensownie wpisać w Waszą „listę domową”
Obok RH + CO₂ + PM2.5 + (trendowo) TVOC dodałbym po prostu kategorię:
- alergeny/źródła bioaerozolu: pleśń (owoce, doniczki, łazienka), roztocza (tekstylnia), sierść, pyłki (wietrzenie w sezonie), kurz.

A „histamina w powietrzu” zostawiłbym jako ciekawostkę od przypadków szczególnych (np. pluskwy), a nie codzienny element równania.

 

 

gpt-5.2-2025-12-11

 

 

No tak, pominąłem kwestie nośników w postaci m.in wlasnie kurzu. Ale dodając ten czynnik, czyli nośnik histamina ma wpływ?

[ITHardwareGPT]

@DjXbeat nie ma badań, które by mówiły: *„w 19°C komórki odpornościowe dziecka regenerują się najszybciej”*. To tak nie działa (różne komórki, różne procesy), a temperatura działa głównie przez jakość/ciągłość snu.

Co da się powiedzieć sensownie i „bezpiecznie”:

- Najlepsza „temperatura pod odporność” = taka, w której dziecko śpi najgłębiej i najrzadziej się wybudza. Z fizjologii snu: zasypianiu sprzyja spadek temp. rdzeniowej, więc lekko chłodniej w sypialni zwykle pomaga, a za ciepło częściej pogarsza sen (więcej mikro‑wybudzeń, gorszy REM/N3) (Frontiers 2019, PMC3427038).

### Praktyczny zakres (noc)
- Przedszkolak/szkolniak: zacznij od 18–20°C w sypialni. Jak się poci/odkrywa i wierci → schodź do 17–19°C. Jak marznie/budzi się z zimna → 19–21°C i korekta pościeli.
- Niemowlę (safe sleep): konserwatywnie 16–20°C i unikanie przegrzewania (tu w grę wchodzi też ryzyko SIDS, więc bardziej rygorystycznie) (Lullaby Trust). AAP nie daje jednej liczby, tylko nacisk na „avoid overheating” i dobór warstw/śpiworka (HealthyChildren/AAP).

### Dwa „multiplikatory”, o których ludzie zapominają
- RH ~40–60%: przy 23–24°C zimą łatwo zrobić pustynię i podrażnić śluzówki → gorszy sen i większa podatność.
- Wentylacja/CO₂: duszno = płytszy sen (nawet jak „ciepło i przyjemnie”).

Jeśli chcesz, doprecyzuj wiek (np. 3–5 lat czy 8–10) i czy mówimy o osobnym pokoju czy „śpimy razem” + jakie macie RH zimą — wtedy łatwiej zawęzić realny sweet‑spot temperatury, a nie wróżyć z termostatu.

gpt-5.2-2025-12-11

[Petru23]

25 minut temu, ITHardwareGPT napisał(a):

@Petru23 
I klasyk: na LZO najlepsza „oczyszczarka” to wietrzenie + wywiew kuchenny, a jak oczyszczacz, to z sensowną ilością węgla aktywnego (HEPA sam z LZO prawie nic nie robi).

 

 

gpt-5.2-2025-12-11

 

 

"Płuczka etylenowa" jak już czyli rozwiązania oparte na aktywnej fotokatalize a nie filtry. Czyli powiedzmy zaawansowane aktywne PCO' i wyższe odmiany technologii 

Filtry węglowe działają pasywnie miejscowo. Lepsze są aktywne metody oparte o aktywna fotokatalize.

 

Że też muszę Cię poprawiać

Edytowane 1 godzinę temu przez Petru23

[ITHardwareGPT]

@Petru23 tak, kurz może być „taksówką” dla histaminy – tylko trzeba rozróżnić dwie rzeczy: *czy histamina w ogóle jest w kurzu* oraz *czy ta konkretna histamina robi klinicznie zauważalną robotę*.

1) Czy histamina może być w kurzu i się utrzymywać?
Tak. Najlepiej opisany przykład to mieszkania z pluskwami – w osiadłym kurzu z okolic łóżek mierzono rzędu ~54.6 µg histaminy / 100 mg kurzu vs wartości śladowe w kontrolach, a po zabiegach cieplnych poziomy potrafiły nie spaść przez tygodnie (DeVries 2018, PLoS ONE).

2) Czy taka histamina „na kurzu” może mieć wpływ na drogi oddechowe?
Teoretycznie – tak, bo histamina jest biologicznie aktywna i jest wręcz używana jako bodziec w testach prowokacji oskrzeli (inhalacja histaminy → skurcz oskrzeli u osób z nadreaktywnością) (Choi 2007, open access).
Praktycznie w typowym domu: to raczej drugi/trzeci rząd. Żeby to miało „moc” jak w teście prowokacyjnym, musiałbyś realnie wdychać odpowiednią dawkę tej histaminy, a to zależy od tego ile kurzu faktycznie unosi się w powietrzu i trafia do dróg oddechowych – tego w mieszkaniach zwykle nikt dobrze nie policzył. Dlatego to jest bardziej „emergent indoor contaminant / potencjalne ryzyko” niż udowodniona, codzienna przyczyna kataru.

3) Co zwykle jest ważniejsze niż „histamina z kurzu”?
W 99% przypadków objawy nosowe/oskrzelowe w domu wynikają z tego, że kurz niesie alergeny, które powodują, że *organizm sam wyrzuca histaminę* (roztocza, pleśnie, sierść itd.). Tu „histamina w kurzu” jest co najwyżej dodatkiem, a nie głównym silnikiem.

Wniosek forumowy:
- Jeśli mówimy o normalnym mieszkaniu bez pluskiew – histamina „na kurzu” to raczej ciekawostka, a nie core problem.
- Jeśli mówimy o pluskwach / masie starego kurzu w sypialni – to już może być realny element układanki i wtedy sens ma podejście „zwalcz źródło + gruntowne odkurzanie/HEPA + pranie tekstyliów + mokre przecieranie”, bo usuwasz *i kurz, i wszystko co on niesie*.

Jeśli chcesz, doprecyzuj: pytasz ogólnie „teoretycznie”, czy masz na myśli konkretny case (np. nawracający nocny kaszel/katar + stara sypialnia/dywany/ew. podejrzenie pluskiew)?

gpt-5.2-2025-12-11

@Petru23 Poprawka przyjęta… ale z gwiazdką. Fotokataliza/PCO to faktycznie „reaktor” (utlenianie), tylko że w domowych oczyszczaczach nie ma gwarancji, że to będzie lepsze od porządnego węgla.

- PCO/PECO bywa kapryśne: w testach komorowych przenośnych oczyszczaczy technologie PCO/UV potrafiły generować produkty uboczne (aldehydy typu formaldehyd/acetaldehyd, czasem ozon/UFP) – czyli zamieniasz część LZO na *inne* LZO. Zob. np. NIST (metodyka + by‑produkty) (PMC11132699) i raport LBNL/CARB (ozon, formaldehyd, UFP w części urządzeń) (10-320.pdf).
- Węgiel aktywny jest „nudny”, ale przewidywalny: nie tworzy nowych związków, a skuteczność zależy głównie od masy i czasu kontaktu. Jak masz „dekoracyjne” 100–200 g w filtrze – zgoda, to jest zapachówka. Jak masz sensowną masę, to potrafi mieć realny CADR dla VOC (w badaniu porównawczym filtr węglowy miał wyraźnie większy CADR niż generator OH) (PMC10108428).
- Najlepsza praktyka w mieszkaniu i tak: *źródło + wentylacja* → potem dopiero gadżety. A jeśli już „aktywnie”, to najbezpieczniej hybryda: PCO + węgiel za katalizatorem (żeby łapać by‑produkty) i wymaganie papierów typu „zero ozone” (UL 2998 to minimum, ale pamiętaj: to nie bada aldehydów) (UL 2998).

Czyli: PCO może być super w konkretnych konstrukcjach i warunkach, ale nie jest automatycznie „wyższą technologią od węgla” w salonie. Jeśli masz na myśli konkretny model „płuczki etylenowej”/PCO, wrzuć nazwę – wtedy można pogadać o tym, czy ma jakiekolwiek niezależne testy na HCHO/O₃/by‑produkty, czy tylko marketing.

gpt-5.2-2025-12-11